Pogoda
Swiat Pogody .pl

Wielu Polaków mieszkających w USA pracowało w Polsce przez kilka, kilkanaście lat, a nawet dłużej. Teraz zastanawiają się, czy do stażu pracy w USA mogą zaliczyć lata pracy w Polsce. Odpowiedź brzmi: To zależy. Przepisy zmieniły się od 1 marca 2009 roku, po wejściu w życie Polsko-amerykańskiej umowy o zabezpieczeniu społecznym.

Omówmy dwie sytuacje: gdy mamy dosyć przepracowanych lat, by dostać emeryturę w USA, oraz gdy nie mamy.

Mamy wypracowaną emeryturę Social Security

Jeżeli wypracowaliśmy emeryturę Social Security w Stanach, to staż pracy w Polsce nie jest tu doliczany. Jak wiemy, trzeba mieć co najmniej 40 kwartałów (10 lat) legalnej pracy, żeby zostać uprawnionym do emerytury Social Security. Jeżeli kwalifikujemy się do amerykańskiego ubezpieczenia społecznego, to Administracja Social Security naszej działalności zarobkowej w Polsce, czy gdziekolwiek indziej, nie uwzględni. Wysokość świadczeń będzie zależeć wyłącznie od wysokości zarobków obłożonych składkami Social Security, od roku przejścia na emeryturę, a także od faktu, czy pobieramy również emeryturę polską, co wyjaśnia dokładnie książka „Ubezpieczenie Społeczne Social Security„.

Czy to znaczy, że lata pracy w Polsce nam przepadają? Nie. Po osiągnięciu wieku emerytalnego w Polsce możemy w Polsce ubiegać się o świadczenia emerytalne. Rodzaj świadczeń i sposób ich obliczenia zależy od wielu czynników, przede wszystkim od tego, czy podlegamy w Polsce pod stary czy nowy system emerytalny.

Nie mamy wypracowanej emerytury Social Security

Gdy brakuje nam stażu pracy w USA, wtedy lata pracy w Polsce są przydatne. W przeszłości osoby, które nie wypracowały 40 kwartałów emerytury nie dostawały, przez co płacone przez lata składki (15.3% zarobków) im przepadały. Ale dla Polskich imigrantów po 1 marca 2009 roku ratunkiem stały się lata pracy w Polsce.

Łączenie emerytury polskiej i amerykańskiej

Jeżeli mamy w Stanach od 6 do 39 kwartałów legalnie zaliczonej pracy, to możemy ubiegać się o zaliczenie nam stażu pracy w Polsce, żeby uzupełnić brakujące okresy ubezpieczenia w Stanach. Nazywa się to połączeniem emerytur (totalization), choć jest to określenie nieprecyzyjne. To nie emerytury są łączone, lecz okresy ubezpieczeniowe. Obliczenie wysokości „łączonej” emerytury jest skomplikowane, ale w największym skrócie wygląda tak.

Zakładamy, że przepracowaliśmy w Stanach mniej niż 40 kwartałów, więc nie należy się nam emerytura Social Security. Ale mamy lata pracy w Polsce, które udokumentowaliśmy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Najpierw SSA oblicza teoretyczną (pełną) kwotę amerykańskiego świadczenia, jaka przysługiwałaby nam, gdybyśmy wszystkie polskie i amerykańskie okresy ubezpieczenia mieli zaliczone w Stanach. Następnie SSA oblicza rzeczywistą (częściową) kwotę  świadczenia Social Security w oparciu o proporcję okresów ubezpieczenia w Stanach do sumy wszystkich okresów ubezpieczenia w Polsce i w USA (tzw. świadczenie proporcjonalne). Ta rzeczywista (częściowa, albo proporcjonalna) kwota stanowi wysokość należnej nam emerytury lub renty Social Security.

Warto zaznaczyć, że wysokość zarobków zaliczonych w Polsce nie ma wpływu na kwotę świadczeń Social Security, bowiem obliczenie uwzględnia pracę w Polsce tak jakby miała miejsce w Stanach, a zarobki w Polsce, jakby były równe naszym średnim zarobkom w USA w ciągu całego naszego życia.

Analogicznie, okresy pracy w Stanach mogą zostać uwzględnione w Polsce, ale tylko dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 roku, kwalifikujących się do starego systemu emerytalnego. Więcej na ten temat można przeczytać w książce Emerytura polska i amerykańska.

Jak polska emerytura wpływa na Social Security

Przy okazji należy wyjaśnić sytuację osób, które wypracowały w Polsce emeryturę albo rentę i ją pobierają.

Odbiorcy polskich emerytur czy rent mogą mieć pomniejszone świadczenia Social Security, gdyż przepisy zakładają redukcję świadczeń dla osób, które pracowały poza systemem Social Security (np. za granicą czy na amerykańskiej kolei).

Tych z nas, którzy wysłużyli emerytury czy renty w Polsce, może dotyczyć tzw. “windfall elimination provision” (WEP) – zmieniona formuła naliczania emerytury obowiązująca tych wszystkich, którzy osiągnęli wiek 62 lat lub stali się niepełnosprawni po 1985 roku i po raz pierwszy zaczęli pobierać polską emeryturę po 1985 roku. Formuła ta pomniejsza świadczenia Social Security, mniej więcej o połowę świadczeń polskich. Klauzula WEP nie pomniejsza łączonych emerytur czy rent (totalized benefis) wyliczonych zgodnie z ustawą o łączeniach zabezpieczeń społecznych. Pomniejszenie świadczeń według WEP jest stopniowo redukowane dla osób, które pracowały w Stanach powyżej 20 lat i miały każdego roku odpowiednio wysokie zarobki; redukcja znika dla osób z 30-letnim stażem pracy lub dłuższym.

Więcej w broszurze pt. Windfall Elimination Provision (www.ssa.gov/pubs/10045.html) oraz w książce „WEP: Jak walczyć z redukcją Social Security dla Polaków”.

Elżbieta Baumgartner

Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników, m.in. „Powrót do Polski”, „Obywatelstwo z przeszkodami” oraz Emerytura reemigranta w Polsce. Są one dostępne w D&Z House of Books (5507 W. Belmont Ave. i 6601-15 W. Irving Park Rd. w Chicago) albo bezpośrednio od wydawcy: Poradnik Sukces, 255 Park Lane, Douglaston, NY 11363, tel. 1-718-224-3492, www.poradniksukces.com.